KINAWIJN, een vergeten drank.

 

In de twintiger jaren was kinawijn een populaire drank die als versterkende wijn en als

aperitief werd aangeboden. Kinawijn is een drank die werd vervaardigd door rode wijn enige tijd

te laten trekken op gemalen kinabast. Hierdoor ontstaat een drank met een bittere smaak,

waaraan een aantal kwaliteiten werd toegeschreven, zoals eetlustopwekkend, koortswerend en

rustgevend. Kinawijn werd dan ook niet alleen in slijterijen te koop aangeboden, maar ook

in apotheken kon men kinawijn betrekken. Kinawijn heeft een alcoholpercentage van

14% tot 16% volume procenten. Vermoedelijk is kinawijn de Nederlandse versie van de in

Frankrijk in die tijd populaire “Vin au Quinquina” zoals die ondermeer door de franse firma Dubonnet

op de markt werd gebracht.

 

Kinawijnflessen

In Nederland werd kinawijn in een specifieke fles op de markt gebracht: een fles die gelijkenis

vertoont met de Duitse “Bocksbeutel” voor Frankische wijnen. De kinawijnfles heeft een afgeplatte

ronde buik en een lange rechte hals (zie afbeelding). De fles werd in diverse inhoudsmaten gevoerd,

van 1 liter, 3/4 liter, 1/2 liter en 1/10 liter. Ook zijn er van de firma Oud reclameflessen bekend die

als blikvanger in de winkel werden geplaatst. Deze bijzondere kinawijnflessen hebben een hoogte

van wel 75 cm en een inhoud van meerdere liters. Een exemplaar hiervan is aanwezig in het

Nationaal Glasmuseum te Leerdam, een ander exemplaar is te bewonderen in het wijnmuseum van

Robbers & van den Hoogen te Arnhem. Blijkens een fles met op de bodem een afbeelding van

een sterretje werden kinawijnflessen onder meer vervaardigd bij de Nieuw-Buiner Glasfabrieken in

Nieuw-Buinen.

 

 

Fabrikanten van kinawijn

De navolgende fabrikanten van kinawijn zijn mij bekend door reclamemateriaal, flessen met etiketten

of flessen met opdruk:

 

20/21, (een merk van M. Cohn’s Wine- & Spirits Trading Co. Ltd,  te  Schiedam)

                        A. Bloemer, Amsterdam,

                        Van Dulken-Weiland & Co, Schiedam,

Hartevelt & Zoon, Leiden,

                        Van Kleef & Zn, Den Haag,

                        Kraepelien & Holm (apothekers), Zeist,

                        Wed. G. Oud Pz & Co, Purmerend en -na 1928- Haarlem,

                        De Pelikaan (merk van Levert & Schudel, Haarlem),

                        Herman Temmink (pharm. handel mij.), Enschede,

                        Visser, Schiedam,

                        Henri Vlek, Den Haag.

 

Blijkens het voorkomen van de aantallen bewaarde flessen zijn de firma Oud en het bedrijf dat

kinawijn onder het merk 20/21 aanbood, de grootste producenten van kinawijn geweest.

Overigens is mij tot op dit moment niet bekend welk bedrijf achter “20/21” stond en waar

dit bedrijf gevestigd was. Vermeld dient te worden dat kinawijn ook onder eigen merk van detaillisten

werd verkocht die niet zelf de drank vervaardigden, doch deze bij de fabrikant onder eigen merk lieten

afvullen. Zo is er in het museumwinkeltje van Albert Heijn aan de Zaanse Schans in een van

de schappen een kinawijnfles tentoongesteld met daarop een eigen etiket van AH. Van een bewaard

gebleven etiket van de firma Herman Temmink leren we dat door hen een medicinale kinawijn werd

geleverd onder de naam “Haté”. Van de apothekers Kraepelien & Holm uit Zeist zijn maatglaasjes

bekend die speciaal voor het innemen van kinawijn zijn vervaardigd.

 

Kwaliteiten van kinawijn

Op een bewaard gebleven fles van het merk 20/21 lezen we op de etiketten de volgende informatie:

buiketiket:    20/21, koortswerend, eetlustopwekkend,

vitamine-houdende kina-wijn, bereid met zuiveren buitenlandschen wijn,

halsetiket:    kina-wijn 20/21 wordt bereid met de fijnste wijnen en zuivere kinabast vandaar zijne

                       onovertroffen hoedanigheid,

rugetiket:    deze vitamine-houdende kina-wijn is, behalve een smakelijk aperitief, bij uitstek geschikt

                      ter voorkoming van verkoudheid en griep, en bovendien een krachtig hulpmiddel bij

                      voorkomende nervositeit en vermoeidheid. Gebruik voor iedere maaltijd een glaasje

                     (borrelglas), hetgeen tevens zeer eetlustopwekkend zal werken en bij nervositeit en

                      vermoeidheid een wijnglas voor het naar bed gaan.

 

In de uitgebreide prijscourant die door de firma Oud ter gelegenheid van het 100-jarig  bestaan van

het bedrijf in 1977 werd uitgegeven wordt met betrekking tot kinawijn o.a. het volgende vermeld:

“In de eerste jaren vond voornamelijk toelevering van wijnen plaats aan de bewoners van de stad

Purmerend en de directe omgeving. Naast de verkoop van buitenlandse wijnen, kwam de heer Oud

al gauw met een eigen product op markt, dat bij het geachte publiek zeer populair werd:

de Kina-Wijn. Vooral in de twintiger jaren was het in Noord- en Zuid-Holland een zeer bekend artikel.

Er werd veel reclame voor gemaakt. Je zou kunnen zeggen dat de Kina-Wijn één van de eerste

merkartikelen van Oud Wijnkopers was. Zelf maalde men de kina-bast en liet dat maalsel trekken

op volle basiswijnen, zoals bijvoorbeeld de Malaga. Ook in Nederlands-Indië werd menige fles van

deze kruidige, volle wijn geleegd”.

 

Oproep

Volgens mijn gegevens is er ook na 1945 tot in de zestiger jaren kinawijn verkocht, met name die

van het merk 20/21. Momenteel is dit product naar mijn mening niet meer te verkrijgen en is kinawijn

in het midden van de jaren zestig van de markt verdwenen: Sic transit gloria mundi!

Gaarne verzoek ik u mij op de hoogte te brengen van aanvullingen resp. correcties op mijn kennis

van kinawijn en indien u andere leveranciers kent van dit product dan hoor ik dat graag van u.

 

Klaas Prins.

 

Bronnen.

Oud Wijnkopers, Haarlem: Prijscourant 1977.

Clubblad-nr 25 van “De Oude Flesch” oktober 1985.

De Flessenloods, namen en kenmerken van gebruiksflessen, 1989.

Flessen en reclamemateriaal.